Güzel ilçemiz Çumra’nın tarihi çok eskiye dayanmaktadır. Çumra’nın 12 km  kuzeyindeki, dünyanın en eski yerleşim alanı olan ÇATALHÜYÜK ’te, İngiliz ve Türk Arkeoloji ekiplerince yapılan kazılarda Neolitik Devre   ait 7 katlı şehir harabeleri bulunmuştur. M.Ö.5000 yıllarında Neolitik Döneme ait medeniyetin burada başladığı anlaşılmıştır.
         Çumra 1926 yılında Atatürk'ün emri ile kurulmuştur.   Büyük önder Mustafa Kemal Atatürk, trenle Adana’ya giderken Çumra’da verdiği mola esnasında Çumra istasyonundan etrafı seyredip, sulama tesis ve lojmanlarını gördükten sonra; “ Bu şirin beldeyi geliştirmek, buraya önem vermek lazımdır. Çumra ilçe olmaya layıktır.”  demiştir. Atatürk’ün emri ile 30.05.1926 tarihli 404 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 877 sayılı kanunla Çumra ilçe merkezi haline getirilmiştir. 1936 yılında Romanya ve Bulgaristan'dan gelen göçmenler ilçeye yerleştirilmiştir.
           Çumra’ya yakın zamanda yapılan, bir çok ilke imza atan, Şeker Fabrikasıyla bölge her yönden canlanmaya başlamıştır.Özellikle son zamanlarda Çumra'ya yapılan Toki evleri vb. modern yapılaşma örnekleri şehre ayrı bir görünüm kazandırmıştır. Çumra halkının en gözde mesire alanlarından olan Sırçalı Hüyüğü'nden bu kentsel gelişim daha iyi gözlenmektedir.

          Çumra ilçemizin doğusunda Karaman, batısında Akören İlçesi, kuzeyinde Karatay, Karapınar ilçeleri, güneyinde Güneysınır İlçeleri bulunmaktadır. İlçemiz  ova üzerine kurulmuştur. Ancak çok az sayıdaki köyü dağlık arazidedir. Apa Köyü ile Dinek Kasabaları'nda ormanlık alanlar mevcuttur. İlçenin kuzey, güney ve doğusu verimli tarım alanlarıyla kaplıdır. Çumra yöresinin tek akarsuyu Çarşamba Çayı olup, sulama amaçlı kullanılmaktadır.

        Çumra'nın tarih öncesini anlatan en önemli merkezi, Çumra'nın 12 km. kuzeyinde bulunan ÇATALHÖYÜK’ tür. Çatalhöyük ve çevresinde yasayan toplumların M.Ö. 7000 yıllan öncesi neolitik devre ait medeniyetin buradan başlayıp, dünyaya yayıldığı anlaşılmıştır. Yapılan kazılar neticesinde bu dönemde yaşayan insanların evler yaptıklarını, evler aralık bırakılmaksızın yan yana inşa edilmek suretiyle sur yerini tutacak, bir savunma hattı meydana getirilmiştir. Bu evlerin kapıları olmayıp, damın üzerinde açılan bir delikten merdivenle İçeri iniliyor ve sonra merdiven çekiliyordu.
      Neolitik devirde yaşayan İnsanların seramik kapları bildikleri, hayvanları evcilleştirdiklerini ve tarıma başladıklarını, mağaraları süsledikleri, kerpiç evlerin iç duvarını kırmızı aşı ve siyah boya, av hayvanlarının resimleriyle süsledikleri, çakmak taşından av aletleri, çeşitli taş ve kemiklerden ev ve süs eşyaları, pişmiş toprak taştan heykeller yaptıkları yapılan araştırmalardan anlaşılmaktadır.
       Çatalhöyük ve civarında yaşayan toplumların Yeryüzünün en eski kavmi olduğu kazıda çıkarılan eserlerde görülmektedir.
        Çatalhöyük’ün özelliği insanların kurdukları ilk şehir olmasıdır. Neolitik devirden kalma Çumra ve çevresinde birçok hüyük mevcuttur. Bunlar:
        Sırçalı Hüyük ,Seyithan Höyüğü ,Karahüyük ,Katkın Höyüğü ,Dedemoğlu Höyüğü ,İçeriçumra Höyüğü, Alibeyhüyüğü ,Çatalhöyük ,Küçükköy Höyüğü ,Abditolu Höyüğü ,Üçhüyük köyünde bulunan üç adet hüyük.
         Tarih çağlarında bulunduğu yer hakkında en eski yazılı kaynağı ise eski Hitit krallığı zamanından kalan Telepinuş Fermanında rastlarız. Çumra'nın kuzeydoğu kısmında bulunan Üçhüyük ve Türkmen Karahüyük, Alibeyhüyüğü kasabası civarında Hititlerin yaşadığı buralarda yapılan kazılarda çıkarılan tarihi eserlerden anlaşılmaktadır. Hititler, Çumra çevresine uzun müddet hâkim olmuş, bu çevrede birtakım şehirler kurmuşlardır.
        Çumra ve çevresinde Frikyalıların ve hatta kısa süte ile Lidyalıların hâkimiyet kurdukları anlaşılmaktadır. Pers kralı Ahamanis, Çumra ve çevresini Perslere bağlamış, onlarında hükümranlığı fazla sürmemiş ve Büyük İskender tarafından M.Ö.333 yılında Pers hâkimiyetine son verilmiştir. Perslerin bu çevredeki hâkimiyetleri 200 yıl kadar sürmüştür.
       Çumra ve çevresi Neolitik devrin Etilerin (Hitit), Perslerin, Frikyalıların idarelerinde kalmıştır. Yörede uzun yıllar Selçuklu hâkimiyeti sürmüştür.

             DÜNDEN BUGÜNE ÇUMRA BELEDİYE BAŞKANLARI

      Rakım ÇUMRALI (1926-1940)
      Ziya YAYMACI (1940-1945)
      Rüstem BAŞKANER (1945-1950)
      Ali ÖZKÖYLÜ (1950-1953)
      Faik ŞENYIL (1953-1957)
      Ali DOĞAN (1957-1960)
      Adnan KIZILDAĞLI (1960-1962)
      Kemal KALENDER (1962-1964)
      Ali ÇOBAN (1964-1972)
      Mehmet SAYICI (1972-1972)
      Durmuş Ali ÇALIK (1972-1977)
      Mehmet MARAŞLI (1977-1977)
      Hikmet BERBEROĞLU (1977-1980)
      Kadri ÖNER (1980-1983)
      Remzi KAYA (1983-1984)
      M.Kemal EMBEL (1984-1989)
      Zeki SAYICI (1989-1994)
      Recep KONUK (1994-1999)
      Abidin ÜNAL (1999-1999)
      M.Zeki TÜRKER (1999-2004)
      Nasır ERSÖZ (2004-....)

                        ÇUMRA'NIN İLKLERİ

      1. Çatalhöyük 10.000 nüfusa sahip ilk yerleşim yeri.
      2. Dünyada insanlar ilk kez burada ticaret yaptılar.
      3. Hayvanlar ilk kez burada evcilleştirildi.
      4. İlk kez toprak kapları ve bakırı kullandılar.
      5. İnsanlar ilk mühürlü mülkiyet kavramını yaşadılar.
      6. Takı, ziynet eşyası ilk kez Çatalhöyük'te yapıldı.
      7. İlk antikbank kuruldu.
      8. Resim ve heykel sanatı ilk olarak yapılmaya başlandı.
      9. Sanat ve dokumacılık yapıldı.
      10. Tarım teknikleri ilk kez kullanıldı.
      11. İlk fırın yapılarak kullanıldı.
      12. Cumhuriyet tarihinin ilk mahalle düzenlemesi yapıldı.
      13. Osmanlı zamanında ilk tapu kadastro işlemleri Çumra'dan başladı.
      14. Çumra sulama birliği Türkiye'nin en büyük sulama birliğidir.

                     Haber: ÇATALHÜYÜK MÜZESİ KURULUYOR...

        Çatalhöyük Müzesi'nin projesini hazırlayan mimar ve araştırmacı Cengiz Bektaş, 9 bin yıl önceki Çatalhöyük evlerinde olduğu gibi bütünüyle kerpiçten yapılacak Çatalhöyük Müzesi'nin, kazı alanına yaklaşık 1.5 kilometre uzaklıktaki Küçükköy'ün yakınına inşa edileceğini söyledi.

        Cengiz Bektaş, Konya Büyükşehir Belediyesi'nin ev sahipliğinde, Türkiye'de ilk kez düzenlenen 11. Dünya Tarihi Kentler Konferansı'nda, Konya'nın Çumra ilçesindeki Çatalhöyük kazı alanının yanında inşa edilecek Çatalhöyük Müzesi'yle ilgili bilgi verdi.
Katılımcıların, önceki gün ziyaret ettikleri Çatalhöyük kazı alanını adeta bayram yerine çevirdiklerini ifade eden Bektaş, bu durumun kendisini çok mutlu ettiğini belirtti.
        Son yüzyıldaki arkeolojik kazıların daha önce yanlış bilinen pek çok şeyi değiştirdiğine dikkat çeken Bektaş, "Gençliğimizde Anadolu'da neolitik dönemin izine rastlanmadığı sanılıyordu, bu bilgi öğretiliyordu. Ancak 1960'lı yıllarda Çatalhöyük'te Profesör Mellaart'ın kazılarında Anadolu'da 10 bin yıllık izlere rastlandı. Hatta Anadolu'nun ilk toprağın sürüldüğü, dünyadaki ilk yerleşimin başladığı yer olduğunu bu kazılar ortaya çıkardı" dedi.

         Savaşsız bir toplum
        Cengiz Bektaş, son yüzyıldaki kazıların Anadolu'da yaşayan Hititlerin dünyadaki ilk imparatorluk organizasyonunu kurduklarını da gözler önüne serdiğini, oysa eskiden, Greklerin dünyada kültürün başlangıcı kabul edildiğini ancak Grek medeniyetinin bilim adamlarının tanımlamalarına göre "dünkü çocuk" çıktığını ifade etti.
        Çatalhöyük'ün neolitik dönemde 5-10 bin nüfusa sahip bir yerleşim yeri olduğunu ifade eden Bektaş, bu insanların nasıl olup da savaşsız bir toplum oluşturduklarının merak edildiğini vurguladı.
        9 bin yıl önceki Çatalhöyük evlerinde olduğu gibi bütünüyle kerpiçten yapılacak Çatalhöyük Müzesi'nin, kazı alanına yaklaşık 1.5 kilometre uzaklıktaki Küçükköy'ün yakınına inşa edileceğini belirten Bektaş, "Bu projeyi armağan olarak yaptık, ücret karşılığı yapmadık" dedi.
        Bektaş, en alt katında sergi alanıyla aynı büyüklükte depo alanı yer alacak müzeyi gezenlerin bazı bölümlere 9 bin yıl önceki gibi çatıdaki kapılardan gireceklerini ve Çatalhöyük insanının serüvenini yakından görme olanağı bulacaklarını sözlerine ekledi.